МБГ 11.10 дээр заасан Пайтон хичээлүүд

Линукс хэрэглэгчдийн бүлгэмээс Мэдлэийн Бямба Гараг нэртэй өдөрлөгийг сар бүр зохион байгуулж эхлээс 1 жил болжээ. Энэ өдөрлөгийн хүрээнд 4 сэдвээр хоорондоо мэдлэгээ солилцож, нэг нэгэндээ хичээл заадаг юм. Өчигдөрхөн болсон өдөрлөг дээр Пайтон хэлний анхан шатны мэдлэг олгохыг зорж Пайтон 101, Пайтон 102 сэдвүүдийг орсон бөгөөд видео бичлэгийг нь та бүхэндээ хүргэж байна. 

Пайтон 101

Пайтон 102

Пайтон сурцгаая

Бүлгийнхэндээ уриалах нь. Нэгэн тогтмол уулзалт дээрээ бүгдээрээ Python гэх програмчлалын хэл хамтдаа сурцгаая. Миний хувьд анхан шатны багахан мэдлэгийг өгөх цөөн цагийн хичээл ороод цаашдаа та бүхэнтэй хамтдаа илүү гүнзгийрүүлэн суралцах хүсэлтэй байна.

За миний хувьд энэ зун бүгдээрээ доорх зүйлсийг сурчихвал болох, чадах юм шиг санагдаад байна. Мэдээж НЭГЭН ТОГТМОЛ УУЛЗАЛТ дээрээ энэ бүхнийг хийх болов уу.

- Пайтон хэлний анхан шатны мэдлэг, код унших, бичих, цаашдаа өөрөө хөгжөөд явах боломж (энэ хөөрхөн цаг авах байх)
- Багаар код бичихэд шаардагддаг хувилбар удирдах системийг ашиглах, багаар код бичих (энэ ч бас)
- Үбүнтүгийн эх кодыг татаж авах, засвар хийх, өөрөө богц шинээр үүсгэх (энэ ч бас) :D
- Орчуулга хийх, шаардлагатай багажуудыг ашиглаж сурах
- Вики ашиглах, мэдлэгээ хуваалцах
- www.limnux.org дээр мэдээ оруулах, шинэ мэдээллийг бусадтайгаа хуваалцах

Бас өөр юу ч сурч болмоор юм бэ дээ. Та бүхэнд санал байна уу? Тогтмол уулзалтын маань нэр юу болсон бэ? Дээрх бүгдийг нэг нэгээр, бага багаар долоо хоног бүрийн пүрэв гарагийн 17:00-д Мэдээллийн Технологийн Үндэсний Паркийн үүдний танхимд хамтдаа сурцгаая. Бид хамтдаа маш хурдан хөгжих хэрэгтэй байна шүү.

Python хэл сурсан минь

Python хэлний талаар бичсэн чинь анх хэрхэн танилцаж байсан түүхээ эргэн дурсмаар санагдаад. "Сэрүүлэг"-т оюутан байхад минь Сүхээ гээд нэг жижиг биетэй багш ирээд python, zope гээд ярьж их магтлаг л байдаг байж билээ. Хүчирхэг, юу л бол юу хийдэг гэх мэт. Харин тэр үед нь би үл тоомсорлоод нэрнээс өөр юм сураагүй юмдаг. Дан ганц өөрөө үл тоохгүй бусдыгаа уриалан дуудаж бараг бүгд л тоодоггүй байж. Үнэхээр л юу л бол юу хийж бодог, маш хүчирхэг хэл шүү. Одоо бодоход тэр үед сураагүй нь их л харамсмаар...

Сүүлд 3 жилийн өмнө ажлын шаардлагаар багахан хэмжээний код уншиж ойлгох, бас засвар хийх шаардлагаар хальт үзээд орхисон. Дараа нь харж байхад бүх линукс тархацууд python-г агуулахаас гадна олон зүйлс бичигдэж байгааг хараад ер нь сурах шаардлагатай юм байна гээд цаг гаргаад судалж эхэлсэн. Амьд хэрэглээ байхгүй болохоор тийм ч сайн сурч чадахгүй л байлаа. Гэхдээ л бага сага зүйлсээ автоматжуулаад басгүй их цаг зав хэмнээд байсан юм. Миний хувьд уншаад ойлгодог, бага сага засвар хийчихдэг боловч шинэ юм бичихэд бэрх байлаа. Хичээлдээ анхааралтай суусан бол өөр байх байсан нь тодорхой. Харин сүүлд хөгжүүлж эхэлсэн төсөл дээр нэгэнт хэлний суурийг нь сурчихсан, өөр олон код уншиж байсан болохоор эхэндээ жаахан хэцүү байсан ч яваандаа их хялбар болж ирсэн. Одоо бол хөгжүүлэгч болоод олон код бичмээр ч юм шиг санагдах болсон. Бас код уншаад л ... Хамгийн гол нь юм бүтээх хүсэл, эрмэлзэл их нэмэгдээд байгаа....

Анхны програмчлалын хэл...

Технологийн сургалтаараа тэргүүлэгч MIT нь анхны програмчлалын хэлээр Python-г сонгох болсон байна. Python руу шилжихээсээ өмнө Scheme гэх Lisp хэлний салбар хэлийг ашигладаг байсан байна. Миний мэдэхийн, өмнө видео хичээлийг нь үзэж байхад Berkeley ч бас Scheme ашиглаж байсан.

Python, Scheme болон Lisp хэлүүд нь маш хүчирхэг, юу ч хийж болохоос гадна ямар нэг завсрын хувиргалтын ажиллагаа байхгүй, бичээд л шууд үр дүн нь харагддаг тул хэрэглэхэд илүү дөхөм юм шиг санагддаг. Мэдээллийн технологи, програм хангамж, алгоримт гээд юу ч мэдэхгүй хүн нь хэл, эмхэтгэх ажиллагааг сураад дараа нь бичсэн жаахан юмаа ажиллуулж үзэх нь тун бэрх ажиллагаа. Бүр дунд нь алдаа гарвал бүр дуусаа. Надад болон бусад залууст байнга тулгардаг асуудал. Энэ л бэрхшээлээс зайлсхийж, шинэ сурч буй хүмүүсийн замыг хөнгөвлөх бас урам өгөх үүднээс эдгээр энгийн, шууд ажилладаг хэлүүдийг сонгож байгаа болов уу гэж бодож байна. Хүн бүр л ямар нэг зүйл хийгээд түүнийгээ үр дүнг нь ямар ч байсан хурдан мэдэхийг хүсдэг. Алдаа гарч эсвэл амжилттай ч болж болно хамгийн гол нь үр дүн хурдан гарч байх ёстой. Ингээд програм хэрхэн ажилладаг, алгоримт гээд нэлээн суурьтай болсныхоо дараа системийн програмчлал хичээл дээрээ Си хэл үздэг. Харин манай сургуулиуд яагаад Си хэлээс зааж эхэлдэг юм бол? Энэ талаар ер нь бодох цаг болсон мэт санагдах юм.

Refactoring

Өөрийн ажлын хэрэгцээнд зориулаад жижиг хэмжээний програмуудыг python дээр биччихдэг байв. Ихэнх нь гараар хийх ажиллагааг хялбарчилсан, нэг өгөгдлийн төрлийг нөгөөх рүү хөрвүүлдэг гэх мэт маш энгийн. Жишээ нь, сүүлд санаж байгаагаар мэдээллийг нэг өгөгдлийн сангаас өөр сан рүү зөөж байж билээ. Гэхдээ л яагаад ч юм хэн бүхэн ашиглаж болох, хэрэгцээтэй програм бичих юмсан гэдэг бодол маань бодлыг маань эзэмдсэн хэвээр байв. Харин сар шинийн үеээр жаахан зав гарсан, дээр нь нөгөө нэг мөрөөдлөө биелүүлэх хүсэл маань оргилоод жаал код бичиж суув. Ингээд ямар ч байсан арын ажиллагааг нь бараг бүгдийг хийгээд, бас энэ хоорондоо python-ийн мэдлэгээ бататгаад авсан юм.

Сая хэд хоног код дээр ажиллах зав байсангүй. Тэгээд өчигдөр, өнөөдөр өмнөх кодоо жаал харж яаж илүү сайжруулчих вэ гэж бодож суулаа. Хэд хэдэн өөрчлөлтийг ч бас хийв. Харин эдгээр өөрчлөлтүүд нь програмын ямар нэг үйл ажиллагааг өөрчлөлгүй уншигдах хэлбэр, өмнө нь хийгдсэн болхи ажиллагааг жаахан сайжруулан бичсэн юм. Ийм төрлийн кодын өөрчлөлтийг Refactoring гэж нэрлэдэг.

2008 оны нээлттэй эхийн ялалтууд

Хоёр оны зааг дээр бараг хүн бүр л улирч буй оныхоо ажлыг дүгнэж, ирж буй оныхоо ажлыг төлөвлөдөг. Сонирхолтой мэдээлэл хүргэж байдаг Arstechnica вэбээс 2008 оны нээлттэй эхийн онцлох үйл явдлуудаас хүргэж байна. Үүнд нь Firefox 3, KDE 4, Mono 2 болон Python хэлний 3 гэх мэт шинэ хувилбарууд оржээ. Мөн QT-ийн хөгжүүлэгч, KDE-ийн ивээн тэтгэгч Trolltech компанийг Nokia худалдаж авсан явдлыг бас онцложээ. Хамгийн сүүлд нь нээлттэй эхийн үйлдлийн системүүд маань OpenSolaris-р бүл нэмснийг оруулсан байна. Үүнийхээ хажуугаар 2009 онд юу болж болох талаар товч бичжээ. Саяхан бас Phoronix-с ийм төрлийн мэдээлэл гаргасныг та бүхэнтэй хуваалцсан билээ.

Нээлттэй эхийн үсрэнгүй хөгжил

Миний бие 2000 он хавьцаа интернэтээр орос хэл дээр мэдээ уншиж байгаад нээлттэй эхийн програм хангамж гэдэг зүйлийн талаар анх сонсч билээ. Тэр цагаас хойш бага багаар автсаар одоо түүний нэг эд эс болон хувирсан байх юм. Энэ бүх хугацаанд багахан дүнгэлт хийхэд нээлттэй эхийн програм хангамж нь 2004 оноос хойш нэлээн үсрэнгүй гэж болохоор хөгжсөн гэж хэлж болохоор байсан юм. Жишээ нь, 2004 оноос хойш нээлттэй эхийн програм хангамжуудын чанар нэлээн сайжирсан ба суулгахын тулд та заавал код бичдэг байх шаардлагагүй болсон. Нэр төрөл, тоо ширхэг, оролцож буй хөгжүүлэгчид гээд нэлээн хөгжсөн. Өнөөдөр бараг ашигладаггүй газар, хийдэггүй юм гэж үгүй болж. Үүнд нь маш олон байгууллага, компаниуд тэр бүү хэл төрөөс анхаарлаа хандуулж эхэлсэнтэй холбоотой гэж үздэг. Гэтэл дээхнэ хэсч яваад үүнийг нотлох гэсэн мэт хэдэн видео олсон юм.

Эдгээр видеонуудыг зарим нэг томоохон нээлттэй эхийн төслийн хувилбар удирдах систем дэх мэдээллийг ашиглан дүрсжүүлж үүсгэсэн бөгөөд хэзээ, хэн, юун дээр гэсэн мэдээллүүдийг ашигласан байдаг. Жишээ нь, доор байгаа python хэлний хөгжүүлэлтийн видеоноос харвал эхлээд зохиогч болох Guido ганцаараа нэлээн хэсэг хугацаанд ажиллана, бага багаар хүмүүс нэмэгдсээр 2004 он хавьцаанаас оролцогчид маш ихээр нэмэгдэж, кодын хэмжээ ч томорч байгааг харж болно.


code_swarm - Python from Michael Ogawa on Vimeo.

Цаашаа дараад орвол Apache, PostgreSQL, Eclipse төслүүдийн ижил төрлийн видеонуудыг үзэж болно. Сонирхолтой юм билээ.