Анхны програмчлалын хэл...

Технологийн сургалтаараа тэргүүлэгч MIT нь анхны програмчлалын хэлээр Python-г сонгох болсон байна. Python руу шилжихээсээ өмнө Scheme гэх Lisp хэлний салбар хэлийг ашигладаг байсан байна. Миний мэдэхийн, өмнө видео хичээлийг нь үзэж байхад Berkeley ч бас Scheme ашиглаж байсан.

Python, Scheme болон Lisp хэлүүд нь маш хүчирхэг, юу ч хийж болохоос гадна ямар нэг завсрын хувиргалтын ажиллагаа байхгүй, бичээд л шууд үр дүн нь харагддаг тул хэрэглэхэд илүү дөхөм юм шиг санагддаг. Мэдээллийн технологи, програм хангамж, алгоримт гээд юу ч мэдэхгүй хүн нь хэл, эмхэтгэх ажиллагааг сураад дараа нь бичсэн жаахан юмаа ажиллуулж үзэх нь тун бэрх ажиллагаа. Бүр дунд нь алдаа гарвал бүр дуусаа. Надад болон бусад залууст байнга тулгардаг асуудал. Энэ л бэрхшээлээс зайлсхийж, шинэ сурч буй хүмүүсийн замыг хөнгөвлөх бас урам өгөх үүднээс эдгээр энгийн, шууд ажилладаг хэлүүдийг сонгож байгаа болов уу гэж бодож байна. Хүн бүр л ямар нэг зүйл хийгээд түүнийгээ үр дүнг нь ямар ч байсан хурдан мэдэхийг хүсдэг. Алдаа гарч эсвэл амжилттай ч болж болно хамгийн гол нь үр дүн хурдан гарч байх ёстой. Ингээд програм хэрхэн ажилладаг, алгоримт гээд нэлээн суурьтай болсныхоо дараа системийн програмчлал хичээл дээрээ Си хэл үздэг. Харин манай сургуулиуд яагаад Си хэлээс зааж эхэлдэг юм бол? Энэ талаар ер нь бодох цаг болсон мэт санагдах юм.

Нөгөөдөр нэгэн илтгэл тавих нь

Нөгөөдөр 12 цаг 30 минутаас МТҮП-ын хурлын зааланд өмнө бичиж байсан блогтойгоо ижил сэдвээр илтгэл тавихаар болов. Энэхүү илтгэлдээ өмнө бичсэн санаа болон зарим нэг бичгээр илэрхийлж чадаагүй эсвэл боломжгүй байсан зарим санаануудаа жишээтэй нь оруулах бодолтой байна. Бичиж ярих, унших сонсох маань их ялгаатай. Өнөөдөр л илтгэл тавих болсноо мэдэж, өнөө маргаашдаа ажлын завсраар жаал бэлдэж байгаад ярина даа. Дутуу дулимаг зүйл байвал өршөөгөөрэй. Хэрэв та нээлттэй эхийн талаар бас мэдээллийн технологийн боловсролын талаар сонирходог бол таныг хүрч ирээд бидэнтэй санал бодлоо хуваалцахыг урьж байна.

МТ-ийн Инкубаторт байдаг компаниуд тус бүр нэг сарыг дааж аван сонирхолтой арга хэмжээ зохион байгуулах ёстой байдаг юм. Энэ сард EON гээд компани таарсан бөгөөд инкубаторын компаниудаас бүгдээс нь илтгэл тавиач гэсэн санал гаргасан байсны үр дүн нь энэ. Миний хувьд цахим шуудангаа гүйцэт шалгадаггүй байсны лайгаар өнөөдөр л мэдэж сэдвээ сонгож авлаа.

Нээлттэй эх ба МТ-ийн боловсрол

Нээлттэй эх гэдэг нь товчхондоо бол програмыг бичсэн эх код буюу түүний яаж ажилладаг нь хэн бүхэнд нээлттэй, бас түүнийг нь хэн ч судлах, өөрчлөх боломжийг олгосон хөгжүүлэлтийн загварыг хэлдэг. Харин хаалттай хөгжүүлэлтийн хувьд бол тэрхүү програм хэрхэн ажилладаг, хэрхэн хийгдсэн нь хийсэн хүний л мэдэлд байхаас хөндлөнгийн хүн харж үл болно, зөвхөн ажиллуулж л болно. Хэдийгээр харахад эх код нээлттэй байх үгүй нь жижиг асуудал мэт боловч манайх шиг хөгжиж буй, ирээдүйд МТ-ийг хөгжлийн түлхүүр гэж тодорхойлсон улсын хувьд асуудал арай өөр юм. Хөгжингүй улсуудын хувьд зардал хэмнэх, нэг нэгээсээ хараат бус байх зорилгоор ихэвчлэн нэвтрүүлж хөгжүүлж байгаа. Гэтэл миний нүдээр, манай орны хувьд бүр илүү чухал үзүүлэлт мэт санагддаг юм.

Аутсорсинг хийхэд хүний нөөц үнэхээр дутагдалтай байна. Хүмүүстэй ярилцаж байхад ялангуяа аутсорсингийн бизнес эрхэлж буй хүмүүстэй ярилцаж байхад ажил олох боломжтой боловч энд авчраад хийх хүний нөөцийн асуудал үнэхээр дутмаг талаар бүгд ярьдаг. Хэд хоногийн өмнө АНУ-д байхдаа Баатар ахтай, мөн ирчихээд Жагдагтай ярилцаж байхад Монголд байгаа баг маш сул учир эндээс ажил аваад, чанартай хамгийн гол нь хугацаанд нь гүйцэтгэх боломжгүй гэж хэлж байсан нь тодхон санагдаж байна. Энэ л манай мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн бэлтгэж буй сургалтын хөтөлбөр, арга барил нэг биш байгааг илтгэнэ. Миний бодлоор ямар нэг шинэчлэл хийлгүйгээр энэ янзаараа явбал бид мэдээллийн технологийн хөгжлөөс илүү хол хоцрох тийш хандах байх.

Нээлттэй эхийн програм хангамжийн хэрэглээ, хөгжүүлэлтийг бодлогын түвшинд дэмжмээр байна. Манайд төгсч буй ихэнх оюутнууд үнэхээр чадалтай, толгойтой боловч төлөвлөх, багаар ажиллах, харилцааны зэрэг чадварууд маш дутмаг олгогддог. Бас гэрийн даалгавар, бие даалт, курсын ажил гээд цөөн хэдэн мөр кодтой ажиллаж байснаас хэдэн мянган мөр кодтой ажиллаж байсан туршлагагүй төгсдөг. Зарим гайгүй нэг нь хамраа сөхсөн байх нь элбэг. Гэтэл баг болж ажиллаад хамтын төлөвлөлт хийх, асуудлыг хамтдаа тодорхойлох, код хамтран бичих, хоорондын харилцаа зэрэг дээр байнга асуудал үүсэх ба үүний шийдвэрлэхийн оронд ганцаарчилсан тоглолт хийхийг илүү үзнэ. Эсвэл ажилд авсан компани энэ бүгдийг эхнээс нь зааж сургах, дадлагажуулах гэж багагүй хугацаа зарцуулна. Харин үүний оронд нээлттэй эхийн програм хангамжийг бодлогоор дэмжиж ажилласны үр дүнд богино хугацаанд их хэмжээний үр дүнд хүрэх боломжтой гэж боддог. Жишээ нь, нээлттэй эхийн програм хангамжийн хөгжүүлэлт нь дэлхийн өнцөг булан бүрээс хийгддэг бөгөөд тэнд маш туршлагатайгаас авахуулаад анхлан сурагчид ч байна. Тэд бүгд цахим хэлбэрээр харилцах ба мөн адил аргаар ажлыг төлөвлөж, асуудлын талаар ярилцаж шийдвэр гаргана. Эндээс хэрхэн багаар асуудлыг тодорхойлж, шийдвэрлэдэг болон хэрхэн цахим харилцаа үүсч, хөгждөгийг бэлэхнээ харж болно. Энэхүү харилцааны үндсэн дээр тэд бас бүгдээрээ хамтран кодыг хөгжүүлж, алдааг засварлах ба үүндээ хувилбар удирдах системийг ашиглана. Жишээ нь, Firefox, PHP, Apache, GNOME, линуксын цөм гээд энэ жагсаалт маш урт. Манайханд ёстой дутагдаад байдаг real-life буюу жинхэнэ амьдрал дээрх төсөл дээр ажиллаж үзэх, багаар ажиллах дадал олж авах өргөн боломжийг нээж өгнө. Мөн жинхэнэ програм хангамжийг ажиллагаа, найдвартай, тогтвортой болон аюулгүй байдлын үүднээс хэрхэн бичдэг, ямар технологи ашигладаг гээд маш их зүйлийг кодоос, хөгжүүлэгчдээс суралцах боломжтой.

Ингээд бичээд байвал нээлттэй эх нь МТ-ийн боловсролд маш их ач холбогдол өндөртэй болох нь харагдаж байна. Нөгөө талаас зарим нэг дутагдал байж болох ч нэгэнт олж авсан дадал, туршлага, мэдлэг нь хөрвөх чадвартай тул чадваргүй хүнтэй харьцуулашгүй. Ер нь боловсролын салбарт бодлогоор дэмжиж өгөөд ашиглавал богино хугацаанд үр дүнд хүрэх боломжтой мэт. Энэ талаар уншигч авхай юу гэж бодож байна?

Шинэ нийгэм, аутсорсинг, итгэл....

Миний бодлоор бид шинэ нийгэм рүү шилжихээр аажим урагшилж явна. Энэ нийгмийг даяаршсан, мэдээллийн технологийн, хавтгай дэлхийн, вэб 2.0-ийн гэх мэтээр янз бүрээр тодорхойлж байна. Гэвч энэ нийгэм нь бидэнд цоо шинэ амьдралын хэв маяг, харилцааны загварыг санал болгож хүлээж авсан нэгэнд нь өгөөжөө өгч, хүлээж аваагүй нэгнийг тоглоомоос хасч байх шиг. Айсуй энэ нийгэм биднээс "итгэл" гэдэг зүйлийг л шаардаж байх шиг.

Өмнөх нэгэн блогтоо мэдлэгийн гэх эрин зуунд мэдлэгтэй, чадвартай хүмүүсийг өндрөөр үнэлэх болж, танаас олон талын чадварыг бус харин тодорхой зүйлийг маш сайн чаддаг байхыг шаардах болсон талаар бичсэн. Гэхдээ зөвхөн нэг зүйлийг чадаад бусдыг нь чадахгүй биш суурь мэдлэг сайтай басхүү хөрвөх чадвартай байж гэмээнэ бид ирээдүйд хангалуун амьдралд хүрнэ. Харин өнөөдөр бид аль болох бүх юмыг сурчих гээд, бүгдийг хийчих гээд ер нь буруу зүгт яваад, хамаг хүчээ тарамдаад байх шиг. Үүнд хэнийг ч буруутгах аргагүй ч бас нөгөө талаараа бид нэг нэгэндээ итгэх итгэл суларснаас эсвэл бүр байхгүй болсноос энэ үзэгдэл илүү газар аваад байгаа юм болов уу гэж бодогдох юм. Шинэ нийгэмд бидний амьдрах дүрэм маш энгийн "би чаддагаа хийе, хөдөлмөрөө үнэлүүлье, харин чаддаггүй зүйлээ танд даатгаад танаар хийлгэе, хөдөлмөрийг чинь үнэлье" гэж байх болов уу. Энэ нь аутсорсингийн зарчим юм болов уу. Хараад байхнээ хувь хүн, байгууллагууд хэт их зүйлийг өөр дээрээ төвлөрүүлж, түүнийгээ өөрөө хийх гэснээр маш их хүч тарамдахаас гадна "алтан цаг"-ийг үр дүнгүй үрж байна. Жишээ нь байгууллага бүр нягтлан бодохтой, тэр нь ихэнх байгууллагын хувь бараг хийгээд байх ажил байхгүй, сар бүр нэг тайлан гаргана, улирал бүр татвар түүнийгээ мэдээлнэ. Өөр сүртэй хийгээд байх ажил байхгүй. Үүний оронд нэг тайлан гаргадаг итгэлтэй, мэргэжлийн байгууллага байдаг тэр нь тэгээд 10 байна уу, 100 байна уу, 1000 байна уу компаниудын санхүүгийн тайланг найдвартай гаргаад өгдөг, басхүү санхүүгийн талаар зөвлөлгөө өгдөг байвал болоод явчих юм шиг. Үнэ нь ч боломжийн байх ёстой. Бас мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн байна. Тэр хүн юу мэддэг, юу чаддаг байх нь огт сонин биш компьютертай ямар нэг шижмээр холбогдож л байвал тэр хүн бүгдийг хийх ёстой. Засварын нь засварчдад хариуцуулаад, хэвлэлийг нь хэвлэлийн компанид хариуцуулаад, интернэтийг нь интернэтийн компанид хариуцуулаад, өөрсдөө хажуудаа нэг зөвлөх компани хөлсөлж аваад ажиллуулбал хальт харахад зардал өндөр мэт боловч цаг хугацааг хэмнэж, хамгийн гол нь мэргэжлийн, чанартай үйлчилгээ авах юм байгаан.

Ингээд ирвэл бид бүгд ч гэсэн тодорхой зүйл дээр төвлөрөх, мэргэших боломжтой эргээд Монгол Улс маань дэлхийн тавцанд гараад өрсөлдөх чадвартай болох юм шиг. Энэ нь цоон хүн амтай манай улсад анхаарах чиглэл, тохирох бодлого бас шинэ нийгмээс бидэнд өгч буй бэлэг мэт. Бид бүгдээрээ нэг нэгэндээ итгэх итгэлээ дахин нэг харж үзээд чаддаг хүнээр нь чаддаг юмыг нь хийлгээд, хамтраад, өрсөлдөөд явбал ч ...

Оюутнуудад өгсөн зөвлөлгөө

Өнөөдөр ажил дээрээ сууж байтал USI сургалтын төвийн оюутнуудад өөрийн компани болон үйл ажиллагааныхаа талаар танилцуулаач гэсэн хүсэлт ирлээ. Тэдгээр оюутнууд Мэдээллийн Технологийн Паркад байрлаж буй мэдээллийн технологийн компаниудтай танилцах аялал хийж явсан ба салбарын талаар онол, хоосон яриа бус бодит байдал, үйл ажиллагааны талаар ойлголт өгөх гэж энэхүү аялалыг хийсэн болов уу гэж тааж байна. Манай компаний ээлж ирснээр 30 орчим эрэгтэй эмэгтэй холилдсон залуучууд орж ирэв. Тэдэнд компани болон үйл ажиллагааныхаа талаар товч танилцуулга хийснийхээ дараагаар тэднээс асуух асуулт байгаа талаар асуухад тэдэнд асуулт байсангүй. Харин оюутнуудын хамт явж байсан Буянцогтоо ах их сонирхолтой асуулт тавьж, бас надад блогийн сэдэл өглөө.

Тэрээр "цаашид юунд илүү анхаарах ёстой вэ, эдгээр оюутнуудад юу гэж зөвлөх вэ" гэж асуусан юм. Мэдээллийн технологи нь маш хурдацтай хөгжиж, хэн хүнгүй хөгжлийг нь гүйцэх нь битгий хол хоцорчихгүй дагаж явахад ч хэцүү болсоор. Энэ нь дан ганц мэдээллийн технологийн салбарынхан бидэнд учирч буй бэрхшээл бус болоод байна. Мэдээллийн технологи нь бүх салбарт нэвтэрснээр хүн бүрийг технологийн чадварлаг хэрэглэгч байхыг шаардах боллоо. Цаашид байдал улам хурцдах бололтой. Гэтэл биднийг юу хүлээж, бид юунд анхаарч, бас яаж амьдрах ёстой вэ? Энэ асуултанд өөрийнхөөрөө товч хариулахыг хичээе.

Бидний энэ амьдарч буй зууныг маш олон янзаар тодорхойлж зарим нэг улсын нэрээр (Хятад) ч хүртэл тодорхойлоод авсан. Гэвч дийлэнхийн саналыг авч байгаа тодорхойлолт нь аль нэг улс орон бус харин мэдээллийн технологийн, мэдлэгийн эрин зуун юм. Миний бодлоор энэ хоёр цаана бидэнд нэг л юмыг хэлнэ. Зөвхөн энэ зуунд ч биш хүн төрөлхтөн оршин байх бүхий л хугацаанд зөвхөн мэдлэгтэй, чадвартай, чухал хүн л өндөр үнэлэгдэнэ. Нэг талаараа цахилгаан эрчим хүч, мэдээллийн технологи нь бидний амьдралыг хөнгөвчилж, илүү өргөн сонголт, илүү боломжуудийг бий болгож байгаа боловч биднээс өндөр чадвар шаардаж, өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлж бас зарим нэг мэргэжлийг хорвоогийн хөрснөөс арчиж дөнгөсөн. Цахилгаан эрчим хүч үүссэнээр хувь хүний бүтээмж өндөрсөж, илүү цөөн хүнтэй боловч хүчин чадал өндөртэй үйлдвэрүүд бий болсон. Харин мэдээллийн технологийн тусламжтайгаар хувь хүн олон ажлыг нэгэн зэрэг, богино хугацаанд гүйцэтгэх боломжтой болсноор 1-с 5-хан ажилтантай компаниуд хэвийн үзэгдэл боллоо. Саяхан нэг ном уншиж байхад мэдээллийн технологи хөгжсөнөөр АНУ-ын хэвлэлийн салбарт ажиллагсад сүүлийн хэдхэн жилд бараг 40% буурсан, харин өндөр чадвартай мэргэжилтнүүдийн үнэ цэнэ сүүлийн 30 жилийн хугацаанд 300 гаруй дахин нэмэгдсэн байх юм. Үүний дүнд нийгмийн баялагийн хуваарилалт шог болж, цөөхөн баян, баахан ядуустай нийгэм үүсэх нь. Энэ хандалаг цаашид үргэлжилнэ, улам хурдасна. Хэдийгээр энэ нь хар дарсан зүүд мэт боловч биднийг тойрч биш дайрч гарах үнэн. Үүнээс мэдлэгийн эрин зуун, мэдлэгтэй бас чадвартай байх нь ямар чухал болохыг багахан ч боловч ойлгож байгаа байх. Бид яах ёстой вэ?

Сайн суурь мэдлэг, нарийн мэргэшсэн мэргэжилтэн бидний аминд орно. Нэгэнт технологи ингэж гүйцэгдэхээргүй хурдацтай хөгжиж байгаа болохоор залуус бид ямар нэг зүйлийг барьж аваад түүгээрээ нарийн мэргэших хэрэгтэй. Ингэж байж гэмээнэ бид тухайн зүйлдээ хоцрохгүй байх боломжтой. Энэ нь мэдээж нэг зүйлийг судлаад бусдыг нь хая гэсэн үг биш. Энэ нийгэм нь таниас нарийн өндөр чадварыг шаардахаас гадна хөрвөх чадварыг бас шаардаж байна. Харин өндөр хөрвөх чадвартай байхын тулд бидэнд маш сайн суурь онолын мэдлэг хэрэгтэй. Шинэ үеийн залуусын амьдралын томъёо маш энгийн. Нэгэнт мөнгийг нь төлөөд, цагаа үрээд сурч байгаа бол бас дараа ахин сурч цаг алдахгүйн тулд хичээлээ сайн хий, сайн сур, суурь мэдлэгээ сайн тавь. Дараа нь өөрийн чиглэл, мэргэшлийг олоод түүгээрээ үнэхээр мэргэжилтэн бол. Бүхнийг сурах гээд хэрэггүй, тэгвэл чи хоцрогдоно. Таныг ч бас өөрийн үзэл бодлыг илэрхийлээсэй гэж хүсч байна.