Өнөө өглөөхөн гэрээс гарахдаа би хүсэл мөрөөдөлтэй, хийж бүтэх чин эрмэлзэлтэй бас амьдрал минь миний хичээл зүтгэлээс бүрэн хамаарна гэж боддог байлаа. Бүх зүйл надаас хамаарах учир мэдлэг, боловсролтой, туршлагатай байхыг эрмэлзэж цаг үргэлж шинийг эрэлхийлж, шинэ зүйлс судлаж, туршиж тэдгээрийгээ амьдралд хэрэгжүүлэхийг маш их хүсдэг байлаа. Ингэж их хичээсний минь үр дүн хэзээ нэгэн цаг гарна гэдэгт бат итгэдэг байсан юм. Мөн "уг нь төр засаг минь ингээд дэмжээд өгвөл", "нийгэм жаахан ийм тал руугаа өөрчлөгдвөл" гэх сэтгэл байх боловч энэ бүх өөрчлөлтөд би ч бас нөлөөлж чадна гэж бодож, эндүүрч явсан бололтой.
Маргаашнаас би ажил хийхгүй, яагаад гэвэл хийсэн хийгээгүй төр минь намайг халамжилж сайхан амьдруулах насан туршийн баталгааг өгөхөөр болж байна. Оюу толгойн гэрээ зурагдаад төсөл ажилдаа орчихлоо, удахгүй араас нь Таван толгойн нүүрс, Мардайн уран, Асгатын мөнгөний гээд олон ордуудын гэрээ зурагдсанаар эх орны маань хэтэвч зузаарч хүн бүрийг "монгол хүн" болж "амьд явсных нь төлөө" халамжилж, тойглох юм гэнэ. Хэн яаж хөдөлмөрлөж байгаагаас үл хамаарч бүгд ижил тэгш сайхан амьдрах юм гэнэ, яг л өвөө эмээгийн ярьдаг "хуучны сайхан цаг" шиг. Ингээд ирэхээр сайхан юм шиг хэрнээ нөгөө талаас хэн ч өөрөө өөрийнхөө төлөө санаа тавилгүй, зүтгэл гаргалгүй амьдарч болдог нийтээрээ хавтгай үүрэг хариуцлагагүй нийгэм рүү яваад байна уу даа. Явцдаа энэ нь хүмүүсийн идэвхи зүтгэл, хүсэл мөрөөдлийг устгаж "хүн сүг" эсвэл амьдардаг биш "амьд явдаг" хүн болгох вий гэдгээс айж байна. Би хүсэхгүй байна.
Төр маань өнөөдөр намайг "иргэний үүргээ" биелүүлж хүн амын шинэчлэсэн тоолологод хамрагдсаны төлөө шагнах гэж байна. Харин үүргээ биелүүлээгүй нэг нь зүгээр л "шагналгүй" хоцроно. Бидний амьдарч буй нийгэмд үүргээ биелүүлээгүйн төлөө хариуцлага тооцдог биш харин үүргээ биелүүлэхээр нь шагнадаг, биелүүлээгүй нэгнийнх нь "толгойг илээд" өнгөрдөг болж байгаа юм байна. Ардчилсан нийгэмд үүрэг бол үүрэг, шагналтай шагналгүй биелүүлэх ёстой, харин эрх бол тусдаа ойлголт юм. Үр дүнд нь үргэлж "гар хардаг", шагнал горьддог, гар хүндрүүлж байж л хөдөлдөг хачин "гацаа" гажиг нийгэм үүсэх вий дээ. Хувьдаа үүргээ биелүүлэх үүднээс заавал очно доо гэж бодож байсан ч шагналыг нь бодохоор дургүй хүрээд байх юм. Үүргээ биелүүлээгүйтэй нь хариуцлага тооцвол илүү үр дүнтэй байх бус уу.
Бидний өнөөдөр "бие гүйцсэн" гээд байгаа ардчилсан нийгэм маань хувь хүнийг өөрөөс нь хамаатуулж, төрөөс нь ижил тэгш боломж олгох тухай биш билүү. Хэн илүү боловсролтой, хэн илүү хөдөлмөрлөж буй нь сайхан амьдрах жамтай, хэн залхуу хэн олхиогүй нь шалгарч хоцрох ёстой биш билүү. Энэ л ухаанаар хандаж "тундас" болж үлдэхгүйн тулд өдөр бүр шинийг эрэлхийлж, илүү ихийг сурч мэдэх, хийж бүтээхийг эрмэлзэж ирсэн. Би өнөө өглөөхөн гэрээс гарахдаа би амьд явах биш амьдрах ёстой, амьдрах амьдрахдаа хүн шиг, дутагдах гачигдах зүйлгүй амьдрах ёстой, тэгээд энэ бүхэн надаас өөрөөс минь бүрэн шалтгаална гэж боддог байлаа. Бас хүн нь өөрөө хүсэл мөрөөдөлтэй, хариуцлагатай байж нийгмийг хөгжүүлдэг, илүү төгөлдөржүүлдэг гэдэгт би итгэдэг байлаа. Харин өнөөдөр нийгмийн байгаа байдал, төр засгийн маргаашийг зөгнөж байгаа байдал надад огт таалагдахгүй байна. Тэр хэдхэн суудал нь нийгмийг бүхлээр нь сааралтуулах, мянга мянган залуусын хүсэл эрмэлзлийг бөхөөх дайны үнэтэй гэж даанч бодсонгүй. Би ийм нийгмийг хүсээгүй, өнөө өглөөхөн ухаан санаанд минь байсан нийгмийг хүсч байна. Би хүсэл мөрөөдөлтэй байж, ихийг хийж бүтээмээр байна. Намайг битгий мохоо харин боломж олгоож гэж гуйж байна. Надтай адил мянга мянган залуу байгаа гэдэгт би итгэлтэй байна. Мөнгө тараах хэрэггүй, харин хөрөнгө оруулалтад, биднийг ажил хөдөлмөртэй байлгахад зарцуулаач. Төр минь бодлогоо эргэж нэг хараач....
2009-10-23
2009-10-18
Итгэж болохгүй мэдээллийн систем
Ноднин шиг санаж байна интернэтээр хэсч яваад "Хүнд суртал нь хакерыг барихад тус болов" гэсэн сонин гарчиг бүхий нийтлэл олж уншсан юм. Утга санаа нь бол нэг хүн "төгссөн" сургууль дээрээ ирээд тодорхойлолт авахаар оролдоход нь сургалтын албаны хүн мэдээллийн систем дээрээ хайгаад түүнийгээ лавлахаар архив ухаад түүний талаар мэдээлэл олсонгүй гэнэ. Үүний учир шалтгааныг тогтоохоор ажиллаж байгаад сургуулийн мэдээллийн системд нь гаднаас халдаж хуурамчаар баахан хүнийг төгссөнөөр бүртгэсэн болохыг илрүүлж, хэрэгтнийг барьсан байх юм. Зарим тохиолдолд хүн суртал хэрэгтэй ч юм уу?
Манай сонгуулийн байгууллага сонгуулийг зохион байгуулахдаа гар ажиллагаагаар цаасан дээр явуулж ирсэн нь сонгогчдод хүнд суртал үүсгэж байсан байна гэнэ. Үүнээс гадна сонгогчийн бүртгэл зөрөх, сонгуулийн дүн будилахад хүргэж байсан тул ажиллагаагаа сайжруулж мэдээллийн систем ашиглах нь зүйтэй гэж шийдэж ямар ч байсан энэ удаагийн нөхөн сонгууль дээр туршиж байгаа юм гэнэ. Бүх сонгогчдыг системд бүртгэж, зураасан код өгсөн бөгөөд санал хураах газар ирсэн сонгогч нь сонгогчийн үнэмлэхийнхээ зураасан кодыг уншуулснаар хэдэн хэдэн зузаан зузаан дэвтрээс сонгогчийг хайх, үзгээр бичин тэмдэглэх ажил хөнгөрч байгаа гэнэ. Энэ явцыг тухайн санал авах байранд байрлуулсан дэлгэцэнд гаргах нь ил тод байдлыг хангахад туслаж, илүү ил тод, хяналттай болж байгаа гэнэ. Эдгээр нь миний телевизээр гарч буй ярилцлага, сурталчилгаанаас олж авсан мэдээлэл, түүн дээр тулгуурласан ойлголт юм. Ярилцлага нэвтрүүлгээр ярьж буй байдал, ерөнхий хүмүүсийн нийтлэг хандлагаас үзэхэд мэдээллийн технологи бол хамгийн зөв, хамгийн найдвартай зүйл гэсэн ойлголт бололтой. Уг нь ч сайхан л санаа, гэхдээ...
Мэдээллийн технологийн хэрэглээ нь хөгжил дэвшилд хүрэх гарцаагүй шаардлага мөн боловч юунд ямар зорилгоор ашиглах, тэр нь ямар эрх ашгийг хөндөж байгаа вэ гэдгээс хамааран ашиглах, эс ашиглахыг шийдэхээс гадна ашиглавал ямар түвшинд яаж ашиглахыг шийддэг. Мөн зорилго хэрэгцээнээсээ гадна хэн яаж хийх хийх, хэн хариуцан ажиллуулах нь их хамаатай юм. Миний ойлгож байгаагаар сонгууль, ард түмний төрөө сонгох эрх нь маш чухал эрх ашиг бөгөөд үүнд ашиглах технологи, ажиллагааг маш нарийн сонгох ёстой юм. Өмнө нь цаасаар хийдэг байхад сонгогчийн бүртгэлийг будилуулахад хуудас урах, баллаж дарах гэх мэт болхи арга хэрэглэх ба хор нөлөө нь хэдэн арав эсвэл хэдхэн зуугаар л тоологдохоос гадна ул мөр үлдэж, цаг хугацаа их орно. Харин цахим мэдээлэлд нүд эрмэх зуур хэдэн мянгаар өөрчлөлт оруулж болно, бас дийлэнх тохиолдолд ямар ч ул мөр үлдэхгүйд хамаг аюул оршино. Дэлгэцээр бүртгэлийг гаргаж хянах боломжтой боловч сонгогч нэг бүрчлэн тэмдэглэж авахгүй л бол хүний хязгаарлагдмал байгалийн чадавхиас болж хэдэн мянган сонгогчийг бүртгэлийг тогтоох, хянах боломжгүй юм. Тэмдэглэсэн байлаа ч будилааныг шийдвэрлэж дуусахад цаг хугацааны хувьд хоцорсон байх нь түгээмэл. Нэг талаасаа сайжирсан, дэвшсэн юм шиг боловч нөгөө талаасаа маш том хэмжээний том луйвар хийх хялбар, ул мөргүй хаалга нээгдэж буй юм. Гэхдээ би цаасан дээр давхар тэмдэглэж байгаа гэдэгт найдаж байна, энэ тохиолдолд давхар бүртгэлийг будилуулах тийм ч хялбар биш болно.
Миний харж байгаагаар нэг талаасаа хэрэглэж сурсан, хэрэглээ болсон юм шиг мөртлөө амьдралын цоо шинэ хэв загвар, хэвшил авчирч буй мэдээллийн технологийг сонгуульд хэрхэн зөв ашиглах, санал хураалтыг хэрхэн үнэн зөв, бодитой байлгах талаар дэлхийн тэргүүлэх орнууд судалгаа хийсээр байгаа бөгөөд тийм ч сайн хувилбар, технологи олж чадаагүй л байна. Туршилтаар хийж буй системүүдэд ойр ойрхон асуудал гарах ба тэр талаар мэргэжилтнүүд шүүмжилж, илүү сайжруулах талаар хэлэлцсээр байгаа. Харин манай орны хувьд мэдээллийн технологи нь бараг л цоо шинэ зүйл хэвээр байхаас гадна мэдээллийн системийн аюулгүй байдал, найдвартай ажиллагааны талаар туршлагатай мэргэжилтэн, компани байхгүй гэж хэлэхэд болно. Тиймээс сонгуулийн системийн талаар бүр бодох ч хэрэг байхгүй юм. Мэдээллийн технологи нь хөгжлийн гол тулгуур мөн боловч ямар зорилгоор хэний эрх ашгийг хөндөж байгаагаас ямар системийг хэрхэн хэн хийх, хэн хариуцан ажиллаж байгаа нь их хамаарна. Зарим тохиолдолд бүр ашиглахгүй байх нь дээр ч үэ гарна. Бид галуу ч хөлөө хөлдөөгөөгүй байхад хэрээ хөлөө хөлдөөх гэж байна уу даа. Энэ нөхөн сонгууль болдогоороо болоод өнгөрч байна, гэхдээ дараа дараагийн сонгуульд бодох юм их бий...
Манай сонгуулийн байгууллага сонгуулийг зохион байгуулахдаа гар ажиллагаагаар цаасан дээр явуулж ирсэн нь сонгогчдод хүнд суртал үүсгэж байсан байна гэнэ. Үүнээс гадна сонгогчийн бүртгэл зөрөх, сонгуулийн дүн будилахад хүргэж байсан тул ажиллагаагаа сайжруулж мэдээллийн систем ашиглах нь зүйтэй гэж шийдэж ямар ч байсан энэ удаагийн нөхөн сонгууль дээр туршиж байгаа юм гэнэ. Бүх сонгогчдыг системд бүртгэж, зураасан код өгсөн бөгөөд санал хураах газар ирсэн сонгогч нь сонгогчийн үнэмлэхийнхээ зураасан кодыг уншуулснаар хэдэн хэдэн зузаан зузаан дэвтрээс сонгогчийг хайх, үзгээр бичин тэмдэглэх ажил хөнгөрч байгаа гэнэ. Энэ явцыг тухайн санал авах байранд байрлуулсан дэлгэцэнд гаргах нь ил тод байдлыг хангахад туслаж, илүү ил тод, хяналттай болж байгаа гэнэ. Эдгээр нь миний телевизээр гарч буй ярилцлага, сурталчилгаанаас олж авсан мэдээлэл, түүн дээр тулгуурласан ойлголт юм. Ярилцлага нэвтрүүлгээр ярьж буй байдал, ерөнхий хүмүүсийн нийтлэг хандлагаас үзэхэд мэдээллийн технологи бол хамгийн зөв, хамгийн найдвартай зүйл гэсэн ойлголт бололтой. Уг нь ч сайхан л санаа, гэхдээ...
Мэдээллийн технологийн хэрэглээ нь хөгжил дэвшилд хүрэх гарцаагүй шаардлага мөн боловч юунд ямар зорилгоор ашиглах, тэр нь ямар эрх ашгийг хөндөж байгаа вэ гэдгээс хамааран ашиглах, эс ашиглахыг шийдэхээс гадна ашиглавал ямар түвшинд яаж ашиглахыг шийддэг. Мөн зорилго хэрэгцээнээсээ гадна хэн яаж хийх хийх, хэн хариуцан ажиллуулах нь их хамаатай юм. Миний ойлгож байгаагаар сонгууль, ард түмний төрөө сонгох эрх нь маш чухал эрх ашиг бөгөөд үүнд ашиглах технологи, ажиллагааг маш нарийн сонгох ёстой юм. Өмнө нь цаасаар хийдэг байхад сонгогчийн бүртгэлийг будилуулахад хуудас урах, баллаж дарах гэх мэт болхи арга хэрэглэх ба хор нөлөө нь хэдэн арав эсвэл хэдхэн зуугаар л тоологдохоос гадна ул мөр үлдэж, цаг хугацаа их орно. Харин цахим мэдээлэлд нүд эрмэх зуур хэдэн мянгаар өөрчлөлт оруулж болно, бас дийлэнх тохиолдолд ямар ч ул мөр үлдэхгүйд хамаг аюул оршино. Дэлгэцээр бүртгэлийг гаргаж хянах боломжтой боловч сонгогч нэг бүрчлэн тэмдэглэж авахгүй л бол хүний хязгаарлагдмал байгалийн чадавхиас болж хэдэн мянган сонгогчийг бүртгэлийг тогтоох, хянах боломжгүй юм. Тэмдэглэсэн байлаа ч будилааныг шийдвэрлэж дуусахад цаг хугацааны хувьд хоцорсон байх нь түгээмэл. Нэг талаасаа сайжирсан, дэвшсэн юм шиг боловч нөгөө талаасаа маш том хэмжээний том луйвар хийх хялбар, ул мөргүй хаалга нээгдэж буй юм. Гэхдээ би цаасан дээр давхар тэмдэглэж байгаа гэдэгт найдаж байна, энэ тохиолдолд давхар бүртгэлийг будилуулах тийм ч хялбар биш болно.
Миний харж байгаагаар нэг талаасаа хэрэглэж сурсан, хэрэглээ болсон юм шиг мөртлөө амьдралын цоо шинэ хэв загвар, хэвшил авчирч буй мэдээллийн технологийг сонгуульд хэрхэн зөв ашиглах, санал хураалтыг хэрхэн үнэн зөв, бодитой байлгах талаар дэлхийн тэргүүлэх орнууд судалгаа хийсээр байгаа бөгөөд тийм ч сайн хувилбар, технологи олж чадаагүй л байна. Туршилтаар хийж буй системүүдэд ойр ойрхон асуудал гарах ба тэр талаар мэргэжилтнүүд шүүмжилж, илүү сайжруулах талаар хэлэлцсээр байгаа. Харин манай орны хувьд мэдээллийн технологи нь бараг л цоо шинэ зүйл хэвээр байхаас гадна мэдээллийн системийн аюулгүй байдал, найдвартай ажиллагааны талаар туршлагатай мэргэжилтэн, компани байхгүй гэж хэлэхэд болно. Тиймээс сонгуулийн системийн талаар бүр бодох ч хэрэг байхгүй юм. Мэдээллийн технологи нь хөгжлийн гол тулгуур мөн боловч ямар зорилгоор хэний эрх ашгийг хөндөж байгаагаас ямар системийг хэрхэн хэн хийх, хэн хариуцан ажиллаж байгаа нь их хамаарна. Зарим тохиолдолд бүр ашиглахгүй байх нь дээр ч үэ гарна. Бид галуу ч хөлөө хөлдөөгөөгүй байхад хэрээ хөлөө хөлдөөх гэж байна уу даа. Энэ нөхөн сонгууль болдогоороо болоод өнгөрч байна, гэхдээ дараа дараагийн сонгуульд бодох юм их бий...
2009-10-11
Ubuntu тоолуур
Та миний блогийн баруун талд байгаа Ubuntu 9.10 хувилбарын тоолуурыг харж байна уу? Ийм зүйл хэрхэн тавих талаар болон хаанаас авч болох бол гэж бодож байна уу? Тэгвэл http://www.ubuntu.com/getubuntu/countdown хаяг руу ороод хэрхэн өөрт таалагдсан тоолуураа сонгоод вэбдээ байрлуулна уу. Шинээр ирж буй Ubuntu 9.10 хувилбарыг хамтдаа хоног тоолон хүлээцгээе.
2009-10-02
Буцаад Mediawiki руу
Аливаа мэдээлэл нь олон хүнд хүрч байж мэдлэг болдог. Харин ямарваа нэг мэдээллийг мэдлэг болгохын тулд түүнийг баримтжуулж, түүх болгон хадгалж үлдэх, дараа дараагийн хүнд дамжуулан хүргэхэд нь чухал юм. Тэгэхээр энэхүү мэдлэгийг хадгалж буй систем нь хэн нэгэн үзэхэд хялбар байхаас гадна өөр хэн нэгэн мэдлэг баримтжуулахад бас үүсгэхэд ч мөн адил маш хялбар байх ёстой юм шиг. Тэгж байж гэмээнэ далай шиг арвин мэдлэг хуримтлагдах учиртай.
Линукс хэрэглэгчдийн бүлгэмийн хувьд дэлхий ертөнцийн хандлагыг даган wiki систем үүсгэн ашиглаж байгаа. Ингэхдээ хамгийн том мэдлэгийн сан болох Wikipedia -д ашигладаг Mediawiki-г сонгон ашиглаж багагүй мэдлэг хуримтлуулж чадсан. Гэвч явцын дунд СПАМ гэх мэт техникийн асуудлуудаас үүдэж, бас хуудас бүр дээр хандалтын эрх үүсгэж болдог, хэрэглэгчдийг хэдэн ч бүлэгт хуваах боломжтой гээд цөөнгүй давуу талтай гэж үзэн MoinMoin гэх өөр нэгэн систем рүү шилжээд овоо хэдэн сарыг үдэв. Зун болж хүмүүсийн амралт нөлөөлсөн үү эсвэл ашиглахад үнэхээр хэцүү байсан уу төдийлөн ашиглагдсангүй.
Бүлгэмийн зарим гишүүдийн хүсэлт, гомдол дээр үндэслэн нөгөө талаас мэдлэгийн сан үүсгэх гэсэн үндсэн зорилгоо хэрэгжүүлэхийн тулд http://wiki.limnux.net сайтыг буцаан Mediawiki систем рүү шилжүүллээ. Энэ системийг сонгох болсон өөр нэг хүчин зүйл нь нэгэнт үүнийг ашиглаад сурах юм бол энэхүү чадвараа Mediawiki-г ашигладаг Wikipedia болон түүний монгол хувилбар, бусад олон мэдлэгийн санд өөрийн хувь нэмрийг оруулахад, баяжуулахад тус болно гэсэн бодол юм. Эцэст нь та бүхнийг линукс болон нээлттэй эхийн програм хангамжтай мэдээлэл, мэдлэгийг оруулж, бүх нийтийн мэдлэгийн санг баяжуулахад өөрийн хувь нэмрийг оруулахыг хүсч байна.
Линукс хэрэглэгчдийн бүлгэмийн хувьд дэлхий ертөнцийн хандлагыг даган wiki систем үүсгэн ашиглаж байгаа. Ингэхдээ хамгийн том мэдлэгийн сан болох Wikipedia -д ашигладаг Mediawiki-г сонгон ашиглаж багагүй мэдлэг хуримтлуулж чадсан. Гэвч явцын дунд СПАМ гэх мэт техникийн асуудлуудаас үүдэж, бас хуудас бүр дээр хандалтын эрх үүсгэж болдог, хэрэглэгчдийг хэдэн ч бүлэгт хуваах боломжтой гээд цөөнгүй давуу талтай гэж үзэн MoinMoin гэх өөр нэгэн систем рүү шилжээд овоо хэдэн сарыг үдэв. Зун болж хүмүүсийн амралт нөлөөлсөн үү эсвэл ашиглахад үнэхээр хэцүү байсан уу төдийлөн ашиглагдсангүй.
Бүлгэмийн зарим гишүүдийн хүсэлт, гомдол дээр үндэслэн нөгөө талаас мэдлэгийн сан үүсгэх гэсэн үндсэн зорилгоо хэрэгжүүлэхийн тулд http://wiki.limnux.net сайтыг буцаан Mediawiki систем рүү шилжүүллээ. Энэ системийг сонгох болсон өөр нэг хүчин зүйл нь нэгэнт үүнийг ашиглаад сурах юм бол энэхүү чадвараа Mediawiki-г ашигладаг Wikipedia болон түүний монгол хувилбар, бусад олон мэдлэгийн санд өөрийн хувь нэмрийг оруулахад, баяжуулахад тус болно гэсэн бодол юм. Эцэст нь та бүхнийг линукс болон нээлттэй эхийн програм хангамжтай мэдээлэл, мэдлэгийг оруулж, бүх нийтийн мэдлэгийн санг баяжуулахад өөрийн хувь нэмрийг оруулахыг хүсч байна.
2009-09-26
Тавийн тал
Энэ өдөр миний бие "тавийн тал" гэдэг нас хүрч байна. Өнгөрсөн хугацаанд өөрийгөө багагүй хэмжээнд хөгжүүлж, бас чамлахааргүй их зүйл амжуулсан гэж бодож байгаа ч урдах зам минь улам урт, хийх зүйл бүр их байна. Гэхдээ "тавийн тал" насандаа өөрийг хувь нэмрийг оруулахыг хамгийн их хүсч байгаа зүйл бол "эх хэлээрээ технологи ашиглах боломж"-ийг олон нийтэд нээх юм. Хийх ч, амжуулах ч юм их байна даа. Миний дуртай "Харанга" хамтлагийн "Амьдрал" гээд дуунд "ай даа миний амьдрал эгэл жирийн боловч энэхэн биедээ багтахааргүй их хүслийн далай юм даа" гэж дуулдаг. Бас нөгөө юу гэдэг билээ, хорвоо дэлхий уужим, хийх юм их....
2009-09-23
Хэрэгцээгүй дадал
Хотын төв замын засвар дуусч ашиглалтанд орсон байна. Өчигдөр орой харихаар тэрхүү зассан замаар явж байхдаа хэрэгцээгүй дадалтай, тэр нь ямар төвөгтэй болохыг олж мэдэв. Учир нь өмнөх онхол донхол зам дээр явахад хаана нүх байгаа бол, хаана нүх байсан билээ, тэгээд нүхийг хэрхэн тойрох билээ гээд их л завгүй бодоод явдаг байж. Жишээ нь, Их дэлгүүрийн баруун урдхан талд нэг том нүхнээс болж бүтэн нэг эгнээ хаагдсан байдаг гэх мэт. Бас дээрээс нь нүх тойрох гэсэн хэн нэгэн гэнэт хажуугаас ороод ирэх вий, эсвэл гэнэт зогсох вий гэх түгшүүртэй явдаг байсан байна шүү. Би мэднэ, зам сайхан болсон гэдгийг мэдсэн ч энэ дадал маань байсхийгээд л ажиллаад, элдэв юм хараад байдаг болж. Гэхдээ ингэж илүү зүйлд санаа зоволгүй тайван давхих нь ямар сайхан юм бэ. Бид өмнө өөрийн мэдэлгүй хэрэгцээгүй дадал үүсгэж, үүндээ ухаан бодол, багагүй эрч хүч зарцуулдаг байсан байна шүү. Дээрээс нь техникийн эвдрэл, элэгдэл. Манай эдийн засагт ямар их хортой байсан бол. Ер нь хотын зам гоё байж болдог юм байна, бүрэн хэмжээгээр гоё болоосой гэж хүсч байна.
2009-09-14
Мессенжерээс татгалзав
Бид бүгд л ямар нэг хэмжээгээр мессенжер ашиглаж, түүгээрээ ажлаа амжуулж сурцгаасан байх юм. Нэг талын ач тустай ч нөгөө талаас чухал ажил хийж буй үед чухал бус зүйлс саад болох нь их. Нэлээн хэсэг хугацаанд ашиглахаас татгалзаж үзтэл үр дүн нь гайхалтай. Сатааруулах, ажлын цагаас хумслах нь их бага, бүтээмж ч нэмэгдэж байна. Ер нь миний хувьд "тус болохоосоо ус болох нь" их байсан бололтой. Өнөөдрөөс эхлээд тодорхойгүй хугацаагаар мессенжер гээч зүйлээс татгалзаж байна.
2009-08-30
Цэвэлийн тольд таны тусламж хэрэгтэй
Хөдөөгөөр хэд хоног амарч байгаад ирсэн чинь Я.Цэвэл эрдэмтний зохиосон "Монгол хэлний товч тайлбар толь" номыг вэб хэлбэрт шилжүүлэх ажлыг Очко эхлүүлсэн байв. Энэ талаар Twitter дээр маш их яриа өрнөсөн болохоор анзаарахгүй байх ямар ч боломж байсангүй. Юуны өмнө энэхүү ажлыг санаачлан эхлүүлсэн Очкодоо талархаж буйгаа илэрхийлэх хэрэгтэй болов уу.
Би бээр нээлттэй эхийн програм хангамжийн орчуулга буюу нутагшуулалтыг хэрхэн илүү чанартай хийх талаар эргэцүүлж байхад бидэнд монгол үгийн тайлбар толь ашиглахад маш хялбар хэлбэрт байх ёстой юм байна гэж бодож байсан юм. Я.Цэвэл гуайн толийг хайж хайж олж авчихаад яах учраа олохгүй, бас ажилдаа түүртэж явж байтал энэ санаачлага гарч, олны дэмжлэгийг хүлээж буй нь үнэхээр талархууштай. Тэгээд энэхүү ажиллагааг хоёр гараа өргөн дэмжиж өөрийн чадах чинээгээр туслахыг оролдож байна. Хэн хийх нь чухал биш үр дүн нь л чухал юм.
Хэдийгээр энэ толины зохиогчийн эрхийн асуудал тодорхой биш байгаа ч энэ санаачлагын ач холбогдол, үр дүнг өндөрөөр үнэлж байгаа. Нэгдүгээр энэ нь бидний хувьд анхны томоохон хэмжээний нээлттэй агуулга бөгөөд олон зуун интернэт хэрэглэгчдийн нэгдэл гэдгээрээ маш онцлог. Нээлттэй агуулга учир хэн ч ямар ч зорилгоор ашиглаж болно, тиймээс бид орчин цагийн үг хэллэг, тайлбараар баяжуулан орчин цагийн монгол хэлний тайлбар толь бичгийн үндэс суурь болно гэдэгт бүрэн дүүрэн итгэлтэй. Бас мартагдсан хуучин үгсийг дахин сэргээх буюу эх монгол хэлээ танин мэдэхэд үнэтэй, орчин үеийн эх сурвалж болно. Мөн үг үсгийн алдаа шалгах програмын суурь болох гээд тоочоод байвал үнэхээр дуусахгүй биз.
Эхлээд удаагүй ч маш олон анхаарлыг татаж, олон хүний хөдөлмөрийн нэгдэл болж 12539 үгийн тайлбарыг (оруулах мөчид) вэб хэлбэрт унших, хайх боломжтой болсон байна. Та ч гэсэн өөрийн хувь нэмрийг оруулаарай. Дуслыг хураавал далай. Олны хүч оломгүй далай.
Би бээр нээлттэй эхийн програм хангамжийн орчуулга буюу нутагшуулалтыг хэрхэн илүү чанартай хийх талаар эргэцүүлж байхад бидэнд монгол үгийн тайлбар толь ашиглахад маш хялбар хэлбэрт байх ёстой юм байна гэж бодож байсан юм. Я.Цэвэл гуайн толийг хайж хайж олж авчихаад яах учраа олохгүй, бас ажилдаа түүртэж явж байтал энэ санаачлага гарч, олны дэмжлэгийг хүлээж буй нь үнэхээр талархууштай. Тэгээд энэхүү ажиллагааг хоёр гараа өргөн дэмжиж өөрийн чадах чинээгээр туслахыг оролдож байна. Хэн хийх нь чухал биш үр дүн нь л чухал юм.
Хэдийгээр энэ толины зохиогчийн эрхийн асуудал тодорхой биш байгаа ч энэ санаачлагын ач холбогдол, үр дүнг өндөрөөр үнэлж байгаа. Нэгдүгээр энэ нь бидний хувьд анхны томоохон хэмжээний нээлттэй агуулга бөгөөд олон зуун интернэт хэрэглэгчдийн нэгдэл гэдгээрээ маш онцлог. Нээлттэй агуулга учир хэн ч ямар ч зорилгоор ашиглаж болно, тиймээс бид орчин цагийн үг хэллэг, тайлбараар баяжуулан орчин цагийн монгол хэлний тайлбар толь бичгийн үндэс суурь болно гэдэгт бүрэн дүүрэн итгэлтэй. Бас мартагдсан хуучин үгсийг дахин сэргээх буюу эх монгол хэлээ танин мэдэхэд үнэтэй, орчин үеийн эх сурвалж болно. Мөн үг үсгийн алдаа шалгах програмын суурь болох гээд тоочоод байвал үнэхээр дуусахгүй биз.
Эхлээд удаагүй ч маш олон анхаарлыг татаж, олон хүний хөдөлмөрийн нэгдэл болж 12539 үгийн тайлбарыг (оруулах мөчид) вэб хэлбэрт унших, хайх боломжтой болсон байна. Та ч гэсэн өөрийн хувь нэмрийг оруулаарай. Дуслыг хураавал далай. Олны хүч оломгүй далай.
2009-08-23
Twitter ба сонин сайхан
Энэ Twitter гээч нөхрийг ашиглаж эхэлснээс хойш блог бичих маань бүр цөөрөв. Тэгээд ч Twitter нь тэр бүр блог болгож бичих боломжгүй эсвэл шаардлагагүй зүйлсийг товчхон буюу 140 тэмдэгтэд багтаагаад бусадтай хуваалцах боломжийг олгож байгаа нь амьдралыг маш хөнгөвчилж байна. Гэхдээ бас заримдаа Twitter-т хэт томдох зүйл гарах тул тэрийгээ блог болгож байя.
Миний бие багагүй цагийг шинэ мэдээ мэдээлэл хайх, шинэ технологи судлахад зарцуулдаг бөгөөд эдгээрээсээ өөрийн Twitter-р дамжуулан бусад нөхөдтэйгээ хуваалцаж байна. Бас их олон хүнээс шинэ мэдээ мэдээлэл авч байна. Их ч амар юм. Сүүлд гэхэд даяаршлын нөлөөгөөр IBM зэрэг үндэстэн дамнасан компаниуд орлогын багагүй хувийг АНУ-с гадна зах зээлээс олдог болсон тул ажиллах хүчээ гадаадад байршуулах эсвэл гадаадаас ихээр авах болсон байна. Өөрөөр хэлбэл АНУ-с даажиж эхэлжээ. Ингэснээр АНУ-ын тэргүүлэх нөлөөг бууруулж, өрсөлдөх чадварыг бууруулж байна гэнэ. Бас өмнө нь царайлаг хүнээс эмэгтэй хүүхэд төрөх магадлал 26%-р илүү байдаг тул үе өнгөрөх тусам эмэгтэйчүүд маань илүү царайлаг болж байгааг эрдэмтэд тогтоосон байна лээ. Нээлттэй эх, програм хангамж, шинэ технологиудын талаар бас ганц нэг шал хэрэггүй зүйлсийн талаар мэдээлэл авахыг хүсвэл twitter дээр намайг дагаарай.
Миний бие багагүй цагийг шинэ мэдээ мэдээлэл хайх, шинэ технологи судлахад зарцуулдаг бөгөөд эдгээрээсээ өөрийн Twitter-р дамжуулан бусад нөхөдтэйгээ хуваалцаж байна. Бас их олон хүнээс шинэ мэдээ мэдээлэл авч байна. Их ч амар юм. Сүүлд гэхэд даяаршлын нөлөөгөөр IBM зэрэг үндэстэн дамнасан компаниуд орлогын багагүй хувийг АНУ-с гадна зах зээлээс олдог болсон тул ажиллах хүчээ гадаадад байршуулах эсвэл гадаадаас ихээр авах болсон байна. Өөрөөр хэлбэл АНУ-с даажиж эхэлжээ. Ингэснээр АНУ-ын тэргүүлэх нөлөөг бууруулж, өрсөлдөх чадварыг бууруулж байна гэнэ. Бас өмнө нь царайлаг хүнээс эмэгтэй хүүхэд төрөх магадлал 26%-р илүү байдаг тул үе өнгөрөх тусам эмэгтэйчүүд маань илүү царайлаг болж байгааг эрдэмтэд тогтоосон байна лээ. Нээлттэй эх, програм хангамж, шинэ технологиудын талаар бас ганц нэг шал хэрэггүй зүйлсийн талаар мэдээлэл авахыг хүсвэл twitter дээр намайг дагаарай.
2009-08-03
Зөв гарчиг
Албаны цахим шууданд байгаа зүйлсийг жаахан цэгцлэх зорилгоор нэлээн хэсэг харж, хэрэггүй зүйлсийг устгаж суухад нэг зүйл анзаарагдсан нь манайхан захидлынхаа гарчигийг их буруу өгдөг юм байна. Захидал дотор бичигдсэн зүйлийн талаар огт илэрхийлээгүй "hi", "sain uu", "oroin mend", "urilga",
"medeelel", "tuslamj heregtei baina" гэх мэт гарчиг ямар их харагдана вэ. Бас харж байхад тэдгээрийн ихэнхийг нь огт нээж хараагүй байх бөгөөд зарим нэг нь үнэхээр хэрэгтэй мэдээлэлтэй юм байна. Үүнтэй ижил зүйлс gmail хаяган дээр минь, тэр дундаа LiMNux бүлгэмийн захидал дээр их тохиолдоно.
Миний бодлоор гарчигаа зөв өгч чадахгүй байна гэдэг нь тухайн зүйлд ач холбогдол бага өгсөн байна гэж хардаг. Өөрөөр хэлбэл хариу авсан ч аваагүй ч ялгаагүй гэсэн үг. Хүмүүсээ захидлынхаа гарчигийг зөв өгч сурах хэрэгтэй юм байна шүү.
"medeelel", "tuslamj heregtei baina" гэх мэт гарчиг ямар их харагдана вэ. Бас харж байхад тэдгээрийн ихэнхийг нь огт нээж хараагүй байх бөгөөд зарим нэг нь үнэхээр хэрэгтэй мэдээлэлтэй юм байна. Үүнтэй ижил зүйлс gmail хаяган дээр минь, тэр дундаа LiMNux бүлгэмийн захидал дээр их тохиолдоно.
Миний бодлоор гарчигаа зөв өгч чадахгүй байна гэдэг нь тухайн зүйлд ач холбогдол бага өгсөн байна гэж хардаг. Өөрөөр хэлбэл хариу авсан ч аваагүй ч ялгаагүй гэсэн үг. Хүмүүсээ захидлынхаа гарчигийг зөв өгч сурах хэрэгтэй юм байна шүү.
2009-07-22
Ном
НОМЫН УТГА НЬ ТЭНГЭР МЭТ АУГАА, ДЭЛХИЙ МЭТ ӨРГӨН ДАЛАЙ МЭТ ГҮН НОМЫГ УНШИХ НЬ ТЭНГЭРТ НИСЭЖ, ДЭЛХИЙГ ТОЙРЧ ДАЛАЙД ХӨВӨХ МЭТ
/АУЗ Цэндийн Дамдинсүрэн/
/АУЗ Цэндийн Дамдинсүрэн/
Өөр нүдээр харахуй
Хүн зөвхөн өөрийн хүссэн зүйлийг л хардаг гэдэг. Үүний энгийн жишээ бол дэлгүүрт явж байгаад нэг гайгүй зүйл түрүүлээд харчихвал дараа дараагийн илүү зүйлсийг харахгүй болсон байх нь их. Мөн хүний бүх үйлдэл нь түүний эзэмшсэн боловсрол, үзсэн харсан зүйлстэй шууд холбоотой байдаг гэж боддог тул өөрийгөө үргэлж хөгжүүлэх, шинэ зүйлсээр нүд нээхийг эрмэлзэж явдаг. Гэвч хүн чинь хүн л юм болохоор алдаж эндэж, хүссэн бас хардаг зүйл нь зөв байх нь тун ховор юм. Сүүлийн үед миний бие нээлттэй эхийн програм хангамж болон түүний нутагшуулалтын талаар олонтаа бичиж блогийн минь уншигч авхай тантай өөрийн бодол санааг хуваалцаж, юу нь зөв, юу нь буруу болон хэрхэн зөв хийх талаар ярилцахыг хүссэн. Олон сэтгэгдэл авч, хамтын хүчээр илүү зөв хувилбарыг сонгож авахыг эрмэлзэж байна.
Өнгөрсөн багагүй хугацаанд Жагдаг анд маань миний бичсэн болон бичээгүй олон сэдвээр блогийн сэтгэгдлээр, мессенжерээр, мэйлээр гэх мэт олон замаар надтай өөрийн санал бодлыг хуваалцаж, надад арай өөр нүдээр харах боломжийг олгодог байсан бол анх удаа өөрийн блогоор дамжуулан санал бодлоо бичсэн байгааг эндээс уншина уу. Товч танилцуулахад тэрээр АНУ-д мэдээллийн технологийн чиглэлээр 10 орчим жил ажиллаж байгаа бөгөөд том хэмжээний олон улсын корпорацийн мэдээллийн технологи гэж юу байдаг болон хэрхэн ажилладаг талаар өргөн их туршлагатай нэгэн юм. Энэ далимд нь надад өөр өнцөгөөр, өөр нүдээр харах боломжийг олгож, үргэлж хурцалж өгч байдагт нь баярлалаа гэж хэлмээр байна.
Өнгөрсөн багагүй хугацаанд Жагдаг анд маань миний бичсэн болон бичээгүй олон сэдвээр блогийн сэтгэгдлээр, мессенжерээр, мэйлээр гэх мэт олон замаар надтай өөрийн санал бодлыг хуваалцаж, надад арай өөр нүдээр харах боломжийг олгодог байсан бол анх удаа өөрийн блогоор дамжуулан санал бодлоо бичсэн байгааг эндээс уншина уу. Товч танилцуулахад тэрээр АНУ-д мэдээллийн технологийн чиглэлээр 10 орчим жил ажиллаж байгаа бөгөөд том хэмжээний олон улсын корпорацийн мэдээллийн технологи гэж юу байдаг болон хэрхэн ажилладаг талаар өргөн их туршлагатай нэгэн юм. Энэ далимд нь надад өөр өнцөгөөр, өөр нүдээр харах боломжийг олгож, үргэлж хурцалж өгч байдагт нь баярлалаа гэж хэлмээр байна.
2009-07-19
Flickr vs. Picasa
Би бээр бүлгэмийн гишүүдээс болон интернэтийн түмэн олон найзуудаасаа зургийн хобби халдчих шиг боллоо. Юм л бол энэ тэндэхийн зураг дараад баймаар санагдах нь улам нэмэгдэх юм. Мэдээж ихэнх нь хувийн биш харин зүгээр л сонирхогчийн нүдээр авсан зураг тул интернэтэд байрлуулах, бусадтай хуваалцах талаар бодох болсноор Flickr(Yahoo) үү, PicasaWeb(Google) үү гэсэн хоёр сонголтын дунд таг гацаад сууж байна. Өөрөө багахан судалгаа хийж бас Twitter-ийн найзуудаасаа зөвлөгөө авлаа.
Бүүр өмнө нь Flickr дээр нэг хаяг нээгээд хэдэн зураг тавиад орхисон байдаг юм. Тухайн үед (одоо ч гэсэн) маш их хүн хэрэглээд байсан болохоор нь туршиж үзэхэд ашиглахад хялбар, давгүй санагдаж байсан. Бас тухайн үед Picasa гэж байхгүй байсан санагдаж байна. Flickr-ийн энгийн буюу үнэгүй хувилбар нь хэд хэдэн хязгаарлалттай юм байна. Эдгээрээс онцловол та ямар ч хэмжээний хязгааргүй тооны зурагтай байж болох ч сүүлийн 200-г нь л жижиг хэмжээтэйгээр үзэж болно. Мөн сард нэг бүр нь 10МБ-с хэтрэхгүй хэмжээтэй зургуудыг 100МБ хүртэл, 90 секунд эсвэл 150МБ-с хэтрэхгүй хэмжээтэй 2 видео бичлэг тавьж болох юм байна. Харин Pro ангилалд нь сард тавих зураг болон видеонд хязгаар байхгүй, зургийг том хэмжээтйгээр үзэх боломжтой гээд олон давуу талууд байгаа бөгөөд жилд 25 орчим ам доллар. F-Spot дээрээс Flickr руу зураг шууд дамжуулах нэмэлт боломж байгаа. Flickr-ийг Blogger-той холбох боломж байгаа ч Google хаягаа Flickr дээр хадгалуулах учир нэг л учир дутагдалтай.
Picasa-ийн хувьд олон төрлийн хязгаарлалт байхгүй, үнэгүй нь 1ГБ хүртэл мэдээлэл хадгалж болно. Харин үүнээс хэтрэх юм бол нэмэлт багтаамж худалдан авах боломжтой бөгөөд жилийн төлбөр нь 10ГБ-ыхн 20, 40ГБ-ыхн 75, 159ГБ-ыхн 250 ам.доллар байх юм. Надад таалагдсан зүйл нь гэвэл илүү дутуу хязгааралт гэлгүй зөвхөн ганц, бас Google-с гаргасан үйлчилгээ тул миний ашигладаг Gmail, Blogger, Google Docs, Google Maps гээд бусад үйлчилгээнүүдтэй үнэхээр давгүй тохирч ажиллах юм байна. Жишээ нь, би зургаа шууд блог дээрээ дуудаж гаргаж болно, газрын зураг дээр байрлуулж хүмүүст үзэхэд илүү хялбар болгож болох гээд олон юм байгаа. Picasa гээд авсаархан програм эсвэл F-Spot ашиглах боломжтой. Гэхдээ Flickr шиг алдартай, өргөн хүрээн ашиглагдахгүй байх шиг байна.
Миний хувьд Picasa нь миний хэрэгцээнд илүү нийцэж байна. Ашиглахад ч давгүй, бас хэрэгцээнээс шалтгаалаад төлбөр төлөх боломжтой. Төлбөрийн хувьд жилийн 20 гэж бодоход сард 2 хүрэхгүй доллар буюу нэг удаа хоол идэх мөнгө гэсэн үг. Google хийж байгаа тул илүү найдвартай гэдэгт нь итгэж болно. Бүртгүүлчихлээ, одоо хэрэглэж дадах, Picasa гээд програмыг нь суулгаж турших л үлдэж байна.
Бүүр өмнө нь Flickr дээр нэг хаяг нээгээд хэдэн зураг тавиад орхисон байдаг юм. Тухайн үед (одоо ч гэсэн) маш их хүн хэрэглээд байсан болохоор нь туршиж үзэхэд ашиглахад хялбар, давгүй санагдаж байсан. Бас тухайн үед Picasa гэж байхгүй байсан санагдаж байна. Flickr-ийн энгийн буюу үнэгүй хувилбар нь хэд хэдэн хязгаарлалттай юм байна. Эдгээрээс онцловол та ямар ч хэмжээний хязгааргүй тооны зурагтай байж болох ч сүүлийн 200-г нь л жижиг хэмжээтэйгээр үзэж болно. Мөн сард нэг бүр нь 10МБ-с хэтрэхгүй хэмжээтэй зургуудыг 100МБ хүртэл, 90 секунд эсвэл 150МБ-с хэтрэхгүй хэмжээтэй 2 видео бичлэг тавьж болох юм байна. Харин Pro ангилалд нь сард тавих зураг болон видеонд хязгаар байхгүй, зургийг том хэмжээтйгээр үзэх боломжтой гээд олон давуу талууд байгаа бөгөөд жилд 25 орчим ам доллар. F-Spot дээрээс Flickr руу зураг шууд дамжуулах нэмэлт боломж байгаа. Flickr-ийг Blogger-той холбох боломж байгаа ч Google хаягаа Flickr дээр хадгалуулах учир нэг л учир дутагдалтай.
Picasa-ийн хувьд олон төрлийн хязгаарлалт байхгүй, үнэгүй нь 1ГБ хүртэл мэдээлэл хадгалж болно. Харин үүнээс хэтрэх юм бол нэмэлт багтаамж худалдан авах боломжтой бөгөөд жилийн төлбөр нь 10ГБ-ыхн 20, 40ГБ-ыхн 75, 159ГБ-ыхн 250 ам.доллар байх юм. Надад таалагдсан зүйл нь гэвэл илүү дутуу хязгааралт гэлгүй зөвхөн ганц, бас Google-с гаргасан үйлчилгээ тул миний ашигладаг Gmail, Blogger, Google Docs, Google Maps гээд бусад үйлчилгээнүүдтэй үнэхээр давгүй тохирч ажиллах юм байна. Жишээ нь, би зургаа шууд блог дээрээ дуудаж гаргаж болно, газрын зураг дээр байрлуулж хүмүүст үзэхэд илүү хялбар болгож болох гээд олон юм байгаа. Picasa гээд авсаархан програм эсвэл F-Spot ашиглах боломжтой. Гэхдээ Flickr шиг алдартай, өргөн хүрээн ашиглагдахгүй байх шиг байна.
Миний хувьд Picasa нь миний хэрэгцээнд илүү нийцэж байна. Ашиглахад ч давгүй, бас хэрэгцээнээс шалтгаалаад төлбөр төлөх боломжтой. Төлбөрийн хувьд жилийн 20 гэж бодоход сард 2 хүрэхгүй доллар буюу нэг удаа хоол идэх мөнгө гэсэн үг. Google хийж байгаа тул илүү найдвартай гэдэгт нь итгэж болно. Бүртгүүлчихлээ, одоо хэрэглэж дадах, Picasa гээд програмыг нь суулгаж турших л үлдэж байна.
2009-07-13
Аялалын тэмдэглэлээс
20 орчим цаг аялсны эцэст Сан Францискод ирэв. Хиам, жигнэсэн мах, борц гээд хориотой зүйлс авч явсан минь баригдаж бүгдийг хураалгаад бас 300$-р торгуулаад авлаа. Ингэж нэг хар дансанд бүртгэлтэй болсон ч визээ хураалгаж хил дээрээс буцаагүйдээ их баяртай байна гэж... Гэхдээ л нэг л гомдолтой байна.
Энэ улс хамгийн эрх чөлөөтэй юм шиг хэрнээ эрх чөлөөгүй, хүний эрхийг дээдэлдэг юм шиг хэрнээ зөрчдөг, бүгд тэгш юм шиг хэрнээ хамгийн ялгавартай нийгэм юм шиг надад санагддаг юм. Бас л онцгүй. Гэхдээ шинэ технологиуд энд л төрж, шилдэг мэргэжилтнүүд энд л цугласан болохоор бид бас дагахаас өөр аргагүй. Гэвч бүх зүйлд нь авч гээхийн ухаанаар хандахгүй бол эд бидэнд ярьдаг, үзүүлдэгээсээ их ондоо улс байна. Бодох л хэрэгтэй.
Ирээд хэдхэн цаг болоход бас их юм болж байна. Гуйлгачин нь хүрч ирээд хоолны мөнгө шалаад зогсчих юм. Бас нэг хүн гэр бүлийн талаар сан байгуулж байгаа гээд хөрөнгө оруулаач гэнэ, ёстой надад падлийгүй байхаа. Тэгээд байж байсан чинь аялалын талаар сониноо өөрийн твиттер хаяг дээр тавьсан нь илүү хялбар юм байна гэж бодоод мэдээлээд эхэлчихлээ. Сонирхсон хүн байвал Twitter-т бүртгүүлээд намайг дагаарай.
Энэ улс хамгийн эрх чөлөөтэй юм шиг хэрнээ эрх чөлөөгүй, хүний эрхийг дээдэлдэг юм шиг хэрнээ зөрчдөг, бүгд тэгш юм шиг хэрнээ хамгийн ялгавартай нийгэм юм шиг надад санагддаг юм. Бас л онцгүй. Гэхдээ шинэ технологиуд энд л төрж, шилдэг мэргэжилтнүүд энд л цугласан болохоор бид бас дагахаас өөр аргагүй. Гэвч бүх зүйлд нь авч гээхийн ухаанаар хандахгүй бол эд бидэнд ярьдаг, үзүүлдэгээсээ их ондоо улс байна. Бодох л хэрэгтэй.
Ирээд хэдхэн цаг болоход бас их юм болж байна. Гуйлгачин нь хүрч ирээд хоолны мөнгө шалаад зогсчих юм. Бас нэг хүн гэр бүлийн талаар сан байгуулж байгаа гээд хөрөнгө оруулаач гэнэ, ёстой надад падлийгүй байхаа. Тэгээд байж байсан чинь аялалын талаар сониноо өөрийн твиттер хаяг дээр тавьсан нь илүү хялбар юм байна гэж бодоод мэдээлээд эхэлчихлээ. Сонирхсон хүн байвал Twitter-т бүртгүүлээд намайг дагаарай.
2009-07-04
Зөвхөн нээлттэйг нь
Ам нээвэл уушиг нээ гэдэг. Өмнөх бичлэгээ үргэлжлүүлээд, бас бус хүмүүсийн асуудаг асуулт, ярьдаг зүйлд өөрийн тайлбар өгч, бодлоо хуваалцахаар мөн та бүхний сэтгэгдлийг сонсох нь зөв байх гэж бодож байна. Блог маань та бүхэнтэй харилцах, хамтрын ажиллах талбар юм шүү.
Windows чинь зах зээлийн дийлэнхийг эзэлсэн, манайхан ч гэсэн ашиглаад сурсан болохоор Windows-ийг орчуулах нь зөв гэж ярьж байхыг олонтаа сонсож байсан. Хэдийгээр Windows зах зээлийг эзэлсэн нь үнэн боловч бидний хувьд таатай нөхцөл гэх зүйл бараг байхгүй байна. Эх хэл дээрээ ашиглах боломж алга. Сайн дураараа орчуулга хийх боломж алга. Харин одоогоор хууль зүйн хувьд, ёс зүйн хувьд ч нээлттэй програмыг ашиглах нь бидэнд ашигтай бас илүү өргөн боломжийг бий болгож байна. Харин эдгээрийг Microsoft бий болгоод манай зах зээлд санал болговол татгалзах зүйл байхгүй. Бүр сонголт бий болоод, өрсөлдөөн бий болохоор бидний хийж буй зүйл ч гэсэн чанаржих ёстой. Миний хувьд харин ч таатай, алга ташин хүлээн авна.
Нээлттэй програм чинь мөнгө хэмнэнэ гэх юм Windows-ийг 10$ эсвэл үнэгүй авч болж байна шүү дээ. Үнэгүйгийн хувьд бид хууль ёсны дагуу авч байна уу гэдэг асуулт их сонин. Хямд байж болох нь бидэнд сонголт үүсгэж байгаа ч яг Windows маань юу билээ гэдгийг нухацтай бодвол хариулт нь сонин. Дээхнэ үед "Хүүхэд Бүрт Компьютер" төслийн буюу нөгөө "ногоон тооцоолуур" XO дээр Windows ашиглах талаар хэлэлцүүлэг өрнөж байхад тавигдсан нэгэн чухал асуултын утга нь "Windows маань дангаараа хэр хэрэгцээтэй зүйл вэ" гэж байсан юм. Та Windows дээр нэг ч нэмэлт програм суулгалгүй ашиглах гэж оролдож байсан уу? Юу хийж болж байна вэ? Миний хувьд бараг юу ч байхгүй байсан, баахан юм нэмж суулгаж байж л жаахан юм хийх боломжтой буюу ажлын багаж болдог. Тэгэхээр нэмэлтүүдийг нь бид яах вэ? Нөгөө талаасаа Windows маань ийм юм бол түүнийг орчуулах нь бараг ямар ч ач холбогдолгүй зүйл юм. Бид хэрэгцээтэй зүйл хийе гэвэл Kaspersky, Adobe гээд баахан газартай холбоо барьж, орчуулах зөвшөөрөл авах хэрэгтэй болох нь. Миний хувьд Үбүнтүг дангаар нь суулгахад бараг бүх хэрэгцээт програм маань дагаад ирдэг, ажил хийх боломжтой.
Мөн өмнөх бичлэгт үлдээсэн сэтгэгдлүүдэд багахан хариулт бас тайлбар өгвөл... Хэл соёл устахаас айх хэрэггүй биш харин хэвээр нь хадгалан авч үлдэхийг хичээх хэрэгтэй. Бид ерөнхийгөөс нарийн руу сэтгэдэг, энэ л бидний хэв шинж, онцлог юм. Бид Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг гэж ярьдаг байхад сүүлийн үед Улаанбаатар хот, Монгол Улс гэж бичих нь их болж. Бас "С.Дөлмандах нээлттэй эхийн програм хангамжийг орчуулах нь зөв гэж ээ" гэж бичихийн оронд "нээлттэй эхийн програм хангамжийг орчуулах нь зөв гэж ээ, С.Дөлмандах" гэж бичээд, өгүүлбэрийн бүтэц нь орос эсвэл англи хэлтэй их төстэй болоод ч байх шиг. Эд чинь бидний хэл соёл нэг л биш болоод байгааг илэрхийлэхгүй гэж үү? Гэхдээ хувьдаа бүх үгийг орчуулах гэж оролдох нь хийрхэл, харин галиглах, орчуулахын тэнцвэрийг олох л хэрэгтэй байх.
Төр бидний үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх, туслах талаас оролцох болохоос голлох үүрэгтэй оролцохгүй болохоор сүртэй айх зүйл байхгүй болов уу. Харин бид тэдэнтэй хэрхэн хамтран ажиллах, юуг өгч юуг авах вэ гэдэг талаараа илүү ярилцвал зүгээр байх. Хэл шинжээчдийг оролцуулах нь зөв. Бид эх хэлээ хэр сайн мэддэг ээ шалгахын тулд Цэвэлийн толийг нээж үзэхэд л хангалттай. Харин юуг нь авч, юуг нь авахгүй вэ гэдгийг бид л шийднэ шүү дээ.
Үгсийн сангийн хувьд өмнө хийсэн ажил байгаа нь бидэнд маш олон давуу талыг өгч байна. Бид юун дээр алдаж, юун дээр онов, дараа нь юун дээр анхаарах вэ гэх мэт суурийг маань тавьж өгсөн гэж болно. ОпенМН багийн хамт олонд талархал илэрхийлэх нь зүйтэй. Харин хүсэх зүйл гэвэл ямар хаягаар яаж хандах вэ, хэрхэн сайжруулж, өөрийн хувь нэмэрийг оруулж болох вэ гэдэг зүйлсийг илүү тодорхой бас нээлттэй болгож өгвөл таатай хүлээн авна гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Нээлттэй зүйл илүү зөв, илүү хурдан хөгжих боломжтой гэж хувьдаа үздэг.
Дээр бичсэн зөвхөн миний л бодол. Санал нийлэхгүй зүйл эсвэл зүгээр л хэлэх зүйл байвал сэтгэгдэл болгон үлдээхийг хүсч байна.
Windows чинь зах зээлийн дийлэнхийг эзэлсэн, манайхан ч гэсэн ашиглаад сурсан болохоор Windows-ийг орчуулах нь зөв гэж ярьж байхыг олонтаа сонсож байсан. Хэдийгээр Windows зах зээлийг эзэлсэн нь үнэн боловч бидний хувьд таатай нөхцөл гэх зүйл бараг байхгүй байна. Эх хэл дээрээ ашиглах боломж алга. Сайн дураараа орчуулга хийх боломж алга. Харин одоогоор хууль зүйн хувьд, ёс зүйн хувьд ч нээлттэй програмыг ашиглах нь бидэнд ашигтай бас илүү өргөн боломжийг бий болгож байна. Харин эдгээрийг Microsoft бий болгоод манай зах зээлд санал болговол татгалзах зүйл байхгүй. Бүр сонголт бий болоод, өрсөлдөөн бий болохоор бидний хийж буй зүйл ч гэсэн чанаржих ёстой. Миний хувьд харин ч таатай, алга ташин хүлээн авна.
Нээлттэй програм чинь мөнгө хэмнэнэ гэх юм Windows-ийг 10$ эсвэл үнэгүй авч болж байна шүү дээ. Үнэгүйгийн хувьд бид хууль ёсны дагуу авч байна уу гэдэг асуулт их сонин. Хямд байж болох нь бидэнд сонголт үүсгэж байгаа ч яг Windows маань юу билээ гэдгийг нухацтай бодвол хариулт нь сонин. Дээхнэ үед "Хүүхэд Бүрт Компьютер" төслийн буюу нөгөө "ногоон тооцоолуур" XO дээр Windows ашиглах талаар хэлэлцүүлэг өрнөж байхад тавигдсан нэгэн чухал асуултын утга нь "Windows маань дангаараа хэр хэрэгцээтэй зүйл вэ" гэж байсан юм. Та Windows дээр нэг ч нэмэлт програм суулгалгүй ашиглах гэж оролдож байсан уу? Юу хийж болж байна вэ? Миний хувьд бараг юу ч байхгүй байсан, баахан юм нэмж суулгаж байж л жаахан юм хийх боломжтой буюу ажлын багаж болдог. Тэгэхээр нэмэлтүүдийг нь бид яах вэ? Нөгөө талаасаа Windows маань ийм юм бол түүнийг орчуулах нь бараг ямар ч ач холбогдолгүй зүйл юм. Бид хэрэгцээтэй зүйл хийе гэвэл Kaspersky, Adobe гээд баахан газартай холбоо барьж, орчуулах зөвшөөрөл авах хэрэгтэй болох нь. Миний хувьд Үбүнтүг дангаар нь суулгахад бараг бүх хэрэгцээт програм маань дагаад ирдэг, ажил хийх боломжтой.
Мөн өмнөх бичлэгт үлдээсэн сэтгэгдлүүдэд багахан хариулт бас тайлбар өгвөл... Хэл соёл устахаас айх хэрэггүй биш харин хэвээр нь хадгалан авч үлдэхийг хичээх хэрэгтэй. Бид ерөнхийгөөс нарийн руу сэтгэдэг, энэ л бидний хэв шинж, онцлог юм. Бид Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг гэж ярьдаг байхад сүүлийн үед Улаанбаатар хот, Монгол Улс гэж бичих нь их болж. Бас "С.Дөлмандах нээлттэй эхийн програм хангамжийг орчуулах нь зөв гэж ээ" гэж бичихийн оронд "нээлттэй эхийн програм хангамжийг орчуулах нь зөв гэж ээ, С.Дөлмандах" гэж бичээд, өгүүлбэрийн бүтэц нь орос эсвэл англи хэлтэй их төстэй болоод ч байх шиг. Эд чинь бидний хэл соёл нэг л биш болоод байгааг илэрхийлэхгүй гэж үү? Гэхдээ хувьдаа бүх үгийг орчуулах гэж оролдох нь хийрхэл, харин галиглах, орчуулахын тэнцвэрийг олох л хэрэгтэй байх.
Төр бидний үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх, туслах талаас оролцох болохоос голлох үүрэгтэй оролцохгүй болохоор сүртэй айх зүйл байхгүй болов уу. Харин бид тэдэнтэй хэрхэн хамтран ажиллах, юуг өгч юуг авах вэ гэдэг талаараа илүү ярилцвал зүгээр байх. Хэл шинжээчдийг оролцуулах нь зөв. Бид эх хэлээ хэр сайн мэддэг ээ шалгахын тулд Цэвэлийн толийг нээж үзэхэд л хангалттай. Харин юуг нь авч, юуг нь авахгүй вэ гэдгийг бид л шийднэ шүү дээ.
Үгсийн сангийн хувьд өмнө хийсэн ажил байгаа нь бидэнд маш олон давуу талыг өгч байна. Бид юун дээр алдаж, юун дээр онов, дараа нь юун дээр анхаарах вэ гэх мэт суурийг маань тавьж өгсөн гэж болно. ОпенМН багийн хамт олонд талархал илэрхийлэх нь зүйтэй. Харин хүсэх зүйл гэвэл ямар хаягаар яаж хандах вэ, хэрхэн сайжруулж, өөрийн хувь нэмэрийг оруулж болох вэ гэдэг зүйлсийг илүү тодорхой бас нээлттэй болгож өгвөл таатай хүлээн авна гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Нээлттэй зүйл илүү зөв, илүү хурдан хөгжих боломжтой гэж хувьдаа үздэг.
Дээр бичсэн зөвхөн миний л бодол. Санал нийлэхгүй зүйл эсвэл зүгээр л хэлэх зүйл байвал сэтгэгдэл болгон үлдээхийг хүсч байна.
Subscribe to:
Posts (Atom)